قرار دادن ایمپلنت دندان به کمک کامپیوتر

ایمپلنت دندان

در طول دهه اخیر با افزایش مقبولیت درمان هایی که از ایمپلنت در آنها استفاده می شود، روز به روز بر تعداد بیمارانی که تمایل به قرار دادن ایمپلنت در دهان خود دارند افزوده می شود.

به نظر می رسد که این رشد فزاینده ناشی از این واقعیت است که بیماران به مرور پذیرفته اند که با استفاده از  قرار دادن ایمپلنت های دندانی نه تنها دندانهای از دست رفته به بهترین وجهی جایگزین  می شوند، بلکه مشکلاتی نظیر جویدن نامناسب، بدی تکلم و حتی عدم اعتماد به نفس که اکثراً در درمان هایی نظیر پروتز کامل یا پارسیل مشاهده می شود، به نحو مناسبی جبران می گردد.

از طرف دیگر می بایستی اذعان کرد که این رشد فزاینده برای قرار دادن ایمپلنت باعث شده است که به مرور زمان بر تعداد دندانپزشکانی که تمایل به استفاده از این روش در کلینیک شخصی خود دارند، نیز افزوده شود.

مراحل قرار دادن ایمپلنت یک دندان

در ویدئو کوتاه زیر که توسط ایمپلنت زیمر تهیه شده است نحوه قرار گرفتن ایمپلنت در فک به نمایش گذاشته شده است.

 

تصویربرداری سه بعدی پیشرفت قابل توجه در قرار دادن ایمپلنت

شاید یکی از برجسته ترین ابداعات بشر در ۳۰ سال اخیر که خود سبب دست آوردهای شگرفی در زمینه تشخیص و درمان در شعب مختلف پزشکی شده است، دستیابی به روش های رادیوگرافی سه بعدی باشد.

این روش متحورانه که Computer-axial Tomography یا به اختصار CAT یا CT نامیده شده است، اولین بار در سال ۱۹۷۳ میلادی به جامعه پزشکی معرفی شد.

برای سال ها و به دلیل مشکلات تکنیکی و ترس از اشعه زیاد آن محجور مانده و مورد استفاده قرار نگرفت و برای اولین بار در سال ۱۹۸۷ میلادی ارزش فوق العاده آن در معاینات سه بعدی فکین قبل از قرار دادن ایمپلنت به همگان معرفی گردید، مهم ترین مزیتی که باعث می شود تا به این روش در معالجات ایمپلنت بیشتر توجه شود، دقت قابل توجه و عدم اعوجاج و بزرگنمایی تصویر در این روش رادیوگرافی در مقایسه با روش های رادیوگرافی دو بعدی معمولی است.

وجود ارزش و اعتباری که بر این روش رادیوگرافی پیشرفته مترتب است، یک مشکل اساسی در این رابطه وجود داشته و دارد و آن اینکه تصاویر CT  معمولاً از طریق چاپ بر روی کاغذهای مخصوص ارائه شده و پزشک برای دستیابی به بهترین موقعیت برای ایمپلنت ها بایستی تک تک تصاویر را در کنار هم قرار دهد.

برای غلبه بر این مشکل و به دلیل ماهیت دیجیتالی تصاویر به سرعت استفاده از کامپیوتر برای پردازش تصاویر رشد نمود و به همین منظور هم نرم افزارهای متعددی به جامعه پزشکی معرفی گردید.

قرار دادن ایمپلنت بصورت نرم افزاری

 

قرار دادن ایمپلنت دندان به کمک کامپیوتر

هرچند که چنین نرم افزارهایی امکان مشاهده ساده و ۳ بعدی فکین را بوجود می آورند ولی بزودی مشخص شد که تصاویری که توسط این قبیل نرم افزارها در کامپیوتر بوجود می آیند تنها ما را از در کنار هم قرار دادن تصاویر بی نیاز می کنند و در واقع بازسازی تصاویری هستند که به صورت خام و از روی تصاویر CT به دست می آیند.

به علاوه در بسیاری از موارد بیمار دارای انواع رستوریشن های فلزی بوده و تصاویر به دست آمده در CT دچار پراش های فلزی (Scatters) ناشی از اشعه ایکس می گردد که کار تشخیص و ارائه طرح درمان را با مشکلات عدیده ای مواجه می کنند.

درست بنا به همین دلیل مسئله پردازش تصاویر دیجیتالی به دست آمده از CT مورد توجه قرار گرفت.

این فناوری جدید به سرعت شروع به تکامل نمود و در سا ل های آغازین دهه ۹۰ میلادی با انجام تحقیقات متعدد و با پیدایش نرم افزارهای Interactive که از اصول کلی پردازش تصاویر بهره می برند به اوج خود رسید.

به دلیل ماهیت “محاوره ای” و  “Interactive” این نرم افزارها، کلینیسین به راحتی با آنها ارتباط برقرار نموده و می تواند بسته به کار آمدی نرم افزار در تصاویر CT دستکاری نماید.

با وجود آنکه چنین نرم افزارهایی در نوع خود پیشرفت مهمی محسوب می شدند ولی هنوز یک نکته معلوم نبود و آن اینکه چطور باید از CT برای ساخت یک  Surgical stent استفاده نمود؟

ایجاد یک تصویر مجازی از فک یا ایمپلنت خیلی عالی است ولی چگونه می توان از یک تصویر مجازی و غیر واقعی برای قرار دادن ایمپلنت در داخل دهان استفاده کرد؟

 

 

قرار دادن ایمپلنت با نرم افزار

ادغام صنایع مهندسی و دندانپزشکی راه تحول هر دو رشته

اولین فناوری در این رابطه فناوری است که خود حاصل نزدیک به بیش از یک قرن تحقیق و تفحص بوده و با پیدایش کامپیوترهای رومیزی و شخصی به سرعت رشد و تکامل نموده است و امروزه تحت عنوان  “Computer Aided Design” یا به اختصار “CAD” مورد توجه مراکز علمی و تحقیقاتی قرار گرفته است.

در اوایل کار یعنی در دهه ۷۰-۸۰ میلادی به واسطه قدرت محدود کامپیوترهای آن زمان استفاده از این فناوری تنها به شکل ۲ بعدی مطرح بود ولی تکامل سریع سخت افزارهای سه بعدی سازی و بالا رفتن قدرت پردازش اطلاعات و تصاویر بخصوص در دهه اخیر موجب شد تا فناوری CAD به گونه ای بسیار سریع رشد نموده و به شکل سه بعدی در آید.

امروزه با بکارگیری این فناوری و به برکت وجود کامپیوترهای پیشرفته ارزان قیمت امکان ایجاد مدل های حجمی و سه بعدی در دسترس همگان قرار گرفته است.

مطالعات نشان می دهند که در اواخر دهه ۸۰ میلادی با بوجود آمدن امکان تهیه  “Solid Modeling” از روی تصاویر به دست آمده از طریق CAD راه پیشرفت بیشتر این فناوری هموارتر گردیده و فناوری جدیدی تحت عنوان

“Computer Aided manufacturing” از درون آن زاییده شد.

این فناوری جدید که به اختصار  “CAM”  نامیده می شود، امکان به مرحله ساخت رساندن تصاویر مجازی را که از طریق نر م افزارهای CAD بوجود آمده اند را عملی می سازد.

قرار دادن ایمپلنت دیجیتال

استفاده از فناوری CAD/CAM در قرار دادن ایمپلنت

بسیاری از نرم افزارهایی که امروزه از آنها در طراحی محل صحیح قرار گرفتن ایمپلنت استفاده می شود با کمک این فناوری قادرند تا نمونه های واقعی از فک بیمار و حتی ایمپلنت به دست دهند.

این پیشرفت ها هر چند بسیار قابل توجه بودند ولی هنوز نمی توانستند راه حل منطقی برای ساخت تمپلیت های جراحی که با کمک آنها جراح بتواند ایمپلنت ها را در موقعیت طراحی شده در داخل دهان قرار دهد، ارائه کنند.

در فناوری CAD/CAM شکل نهایی را می توان با استفاده از ابزا آلات تراش آماده کرد ولی سرعت انجام این کار برای مدلی به بزرگی یک فک بسیار اندک و کل پروسه بسیار کند است.

در بعضی مواقع مراحل کار نیاز به ابزار آلات تراشی دارد که هزینه کلی درمان را به شدت بالا می برند.

بنا به همین دلیل بزودی راه حل جدیدی برای این مشکل عرضه شد که به نظر می رسد در حال حاضر بهترین و ساد ه ترین روش برای ساخت تمپلیت در جراحی به شمار می رود.

 فناوری Rapid Mechanical Prototyping

این فناوری جدید که از آن تحت عناوینی چون”Rapid Prototyping”  یا “Rapid Mechanical Prototyping” یاد می شود قادر است مستقیماً و از طریق آنچه از مدل های طراحی شده و سه بعدی “CAD” به دست آمده، به سرعت و دقت زیاد احجام سه بعدی و بی اندازه پیچیده ای را تنها در عرض مدت کوتاهی درست کرده و تحویل دهد.

مهم ترین دلیلی که باعث شده است تا از این روش در علومی نظیر دندانپزشکی و ایمپلنت استفاده شود، بکارگیری دو فناوری “Layered Manufacturing”  و “Solid Free Form Manufacturing” در این تکنیک است.

ایده اصلی که از آن در روش “Solid Free Form Fabrication” (یا آنچه به اختصار “SFF” خوانده می شود) استفاده شده است، تبدیل مدل های سه بعد ی حاصل از CAD به مقاطع نازک و لایه لایه می باشد.

بدین ترتیب هر مدل CAD به چندین قطعه مجزا تقسیم می شود که بدون توجه به پیچیدگی شکل مورد نظر از کنار هم قرار گرفتن آنها مدل اصلی به دست می آید.

ولی چه عاملی باعث شد تا این دو فناوری یعنی (Rapid Prototyping)RP و CT در کنار هم مورد استفاده قرار بگیرند؟

در واقع آنچه باعث می شود تا این دو فناوری با هم مورد توجه قرار بگیرند ماهیت آنها می باشد که بسیار شبیه به هم عمل می کنند.

در فناوری CT جسم بیمار از مقطع محوری  (Axial) به صورت قطعه قطعه تصویربرداری می شود و به هر قطعه یک  Slice گفته می شود.

در این حالت برای گرفتن تصویر هر قطعه، معمولا تیوب اشعه ایکس به دور جسم حرکت میکند.

مکانیسم عمل شباهت زیادی با روشی که در فناوری Rapid Prototyping انجام میشود دارد، بدین معنی که در طی پروسه RP نیز قطعه برای ساخت به چندین تکه تقسیم شده و سپس بازسازی می شود.

دیری نپایید تا از این روش در ار ائه طرح درمان ایمپلنت استفاده گردید و برای اولین بار از آن برای قالب گیری از دهان بیماری که برای وی از ایمپلنت های Sub-periosteal استفاده شده بود، بهره گرفته شد.

 

قرار دادن ایمپلنت در فک

نتیجه گیری در قرار دادن ایمپلنت

با بکارگیری فناوری های حاصل از علوم مهندسی در دندانپزشکی و قرار دادن ایمپلنت با استفاده بهینه از آنها امید آن می رود که بسیاری از معضلاتی که دندانپزشکان در طرح درمان های معمولی دندانپزشکی با آن مواجهند به گونه ای منطقی، در حداقل زمان ممکن و با بیشترین دقت حل شوند.

دندانپزشکان ضمن آشنایی با این علوم بخصوص در زمینه قرا دادن ایمپلنت باید توجه داشته باشند که روش های مبتنی بر کامپیوتر می تواند به آنان در تشخیص بهتر مسائل بیمارانشان کمک کند و در نهایت این بیمار است که از طرح درمانی درست، دقیق و مبتنی بر اصول علمی بهره می برد.

پر واضح است که این مهم جز در سایه آموزش مدون و مداوم دندانپزشکان عملی نیست، بنابراین پیشنهاد می شود که در برنامه های بازنگری مربوط به رشته دندانپزشکی به علوم نوین و آموزش صحیح آن توجه ویژه شود.

در این میان وظیفه دانشگاه ها آنست که به محققینی که در رابطه با گسترش فناوری های نوین تلاش می کنند بهای بیشتری داده و راه را برای انتقال دانش های جدید به فراگیران باز بگذارند.

برای آشنایی با نحوه و مراحل ایمپلنت فوری توصیه به مطالعه ایمپلنت فوری در همین سایت می شود.

همواره  شاد و سلامت باشید

مرکز فوق تخصصی دندانپزشکی پردیس

2 پاسخ ها

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به بحث بپیوندید؟
در صورت تمایل از راهنمایی رایگان ما استفاده کنید!!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا به سوال امنیتی پاسخ دهید ؟ *