مینای دندان و ساختمان دندان

مینای دندان و ساختمان دندان

مینای دندان موضوع اصلی این مبحث می باشد ولی از آنجا که جهت شناخت آن شناخت خود دندان،ساختمان دندان نیز مورد نیاز می باشد در ابتدا تعریف مختصری از آن ها خواهیم داشت سپس به تعریف مینای دندان،ساختار مینای دندان و محافظت از مینای دندان خواهیم پرداخت.

در فیلم کوتاه زیر ساختمان دندان قابل رویت است.

دندان چیست؟

دندان ساختاری منظم، سپیدفام و کوچک در دهان یا فک مهره‌داران است که برای خرد کردن خوراک مورد استفاده قرار می‌گیرد.

برخی جانوران ازجمله گوشتخواران، از دندان برای شکار کردن یا دفاع از خود نیز بهره می‌جویند.

ریشه دندان‌ها بوسیله لثه پوشیده شده‌است. دندان‌ها از استخوان ساخته نشده‌اند بلکه بافت‌های چندگانه با تراکم و سختی مختلف هستند.

منشأ بافت‌های سلولی که در نهایت به دندان‌ها تبدیل می‌شوند لایه زایای جنینی به نام برون پوست (اکتودرم) است.

مینای دندان

ساختمان دندان :

هردندان دارای یک قسمت خارج از لثه به نام تاج و قسمت دیگری درون آرواره به نام ریشه می‌باشدکه مرز بین این دوقسمت را گردن یا یقه دندان می‌نامند.

ریشه دندان در درون حفره‌ای از استخوان فک قرار گرفته که این استخوان از نوع نابالغ می‌باشد.

تاج دندان از داخل به خارج شامل مغز، عاج، مینا است و ریشه دندان از داخل به خارج شامل مغز، عاج، سیمان و لیگمان دور دندانی یا پریودونت می‌باشد.

مغز دندان:

در وسط دندان حفره‌ای قرار دارد که این حفره در قسمت تاج، وسیع بوده و اطاقک پالپی و در قسمت ریشه، کانال ریشه‌ای نامیده می‌شود.

عاج دندان:

عاج بخش اصلی یا تنه دندان را تشکیل می دهد عاج در پوششی از مینا که تاج را می پوشاند و پوششی که سمان که روی ریشه قرار می گیرد پیچیده می شود.

بیشترین حجم دندان از عاج تشکیل می شود زیرا بزرگترین قسمت تاج و ریشه را تشکیل می دهد.

عاج بافتی سخت، متراکم، و کلسییفید شده می باشد. این بافت از مینا نرمتر ولی از سمان یا استخوان سخت تر است عاج زرد رنگ و دارای طبیعت الاستیک می باشد.

ترکیب شیمیای آن۷۰% مواد غیرآلی و ۳۰% مواد آلی و آب است برخلاف مینا عاج توانایی افزودن مواد به خودش را دارد هنگامیکه این عمل را انجام میدهد عاج جدید عاج ثانویه نامیده می شود.

مینای دندان:

مینا سطح خارجی تاج آناتومیکی را تشکیل می دهد.

مینا روی نوک تاج ضخیم ترین قسمت است و سپس تا حدی باریکتر می شو که در خط گردنی اتمام می یابد رنگ مینا به نست ضخامت و میزالیزاسیون آن تغییر می کند.

مینا هرچقدر ضخیم تر باشد سفیدتر به نظر می رسد هر چه مینا نازکتر باشد بیشتر به خاکستری در لبه های کاسپهای تاج به سفید در وسط دندان و به زرد سفید در خط گردنی تغییر می یابد هر چه مینا بیشترمعدنی شده باشد شفافیت بیشتری می یابد این دو عامل به میزالیزاسیون و ضخامت مینا به همراه پیگمانتاسیون پوست عامل بسیار مؤثری در تعیین رنگ مینا می باشد.

مینا به عنوان لایه محافظی برای عاج تاج دندان محسوب می‌شود.

مینا سختترین بافت بدن به شمار می‌رود که حدود 97 درصد آنرا مواد معدنی تشکیل می‌دهد که عمدتا به صورت بلورهای هیدروکسی آپاتیت می‌باشند.

مینای دندان

سمان دندان:

سمان ماده استخوانی مانند می باشد که ریشه را می پوشاند عمل اصلی آن ایجاد واسطه ای برای اتصال دندان به استخوان آلوئولار است سمان به متراکمی یا سختی مینا یا عاج نیست ولی از استخوان که به آن شباهت فیزیولوژیکی دارد متراکم تر است.

ترکیب شیمیایی ۴۵% تا ۵۰% ترکیبات غیرآلی و ۵۰ % تا ۵۵% ترکیبات آلی می باشد سمان در خط طوق نسبتاً باریک است.

سمان بافتی شبیه استخوان ولی فاقد سیستمهای هاوسی و رگهای خونی است که در سطح خارجی عاج را در ناحیه ریشه دندان می‌پوشاند.

لیگمان دور دندان:

لیگمان دور دندان بافت همبند متراکمی است که هم به عنوان ضریع عمل می‌کند و هم اتصال محکمی را بین ریشه دندان و استخوان بوجود می‌آورد.

این لیگمان در سطح رو به استخوان حاوی استئوبلاست و استئوکلاست و در سطح رو به سیمان حاوی سمنتوبلاست می‌باشد.

پستانداران دیفی دونت هستند، یعنی دو دسته دندان دارند.

در انسان‌ها، اولین دسته (دندان‌های شیری) معمولاً در حدود ۶ ماهگی ظاهر می‌شوند، هرچند بعضی نوزادان در هنگام تولد یک یا چند دندان قابل رویت دارند که به آن‌ها دندان‌های نوزادی می‌گویند.

درآمدن دندان‌ها به‌طور طبیعی در حدود ۶ ماهگی می‌باشد که می‌تواند دردناک باشد.

پالپ دندان:

پالپ سیستم تغذیه، حسی و ترمیم کننده عاج دندان است پالپ از عروق خونی، عروق لنفی، بافت همبند، بافت عصبی، سلول های خاص تشکیل دهنده عاج به نام ادنتوپلاست تشکیل می یابد.

پالپ در مرکز دندان قرار دارد و عاج بافت پالپ را احاطه می کند دیوارهای حفره پالپ توسط ادنتوپلاست ها پوشیده میشود که عمل اصلی آن ساختن عاج اولیه و ثانویه است.

بافتهای دندان

چهار بافت دندان عبارتند از: مینا، عاج، سمان و پالپ سه بافت اول بافتهای سخت هستند پالپ بافت نرم است.

مینای دندان

 

مینای دندان

مینای دندان (Enamel) سخت ترین ماده معدنی موجود در بدن انسان است. این ماده سطح خارجی هر دندان را پوشش داده و بخشی است که بیشتر از همه در دهان دیده می شود.

این قسمت دندان از مواد معدنی ساخته شده که عمده این مواد هیدروکسی آپاتیت است.

رنگ مینا می تواند از زرد روشن تا سفید مایل به خاکستری باشد. به خاطر اینکه مینای دندان حالت نیمه شفاف دارد، فقط بخشی از رنگ دندان به آن مربوط می شود.

مینا نقش بسیار با اهمیت در حفاظت از دندان ها در برابر پوسیدگی دارد، بنابراین مهم است که همه فعالیت های لازم برای حفظ مینای دندان در برابر فرسایش انجام شود.

در حقیقت مینای دندان یک پوشش قوی است که لایه های داخلی دندان شما را از تاثیرات اسیدی و پلاک های دهان محافظت می کند.

این ماده همچنین از لایه های داخلی حساس دندان در برابر غذاها و نوشیدنی های بسیار گرم یا بسیار سرد حفاظت می کند و در صورت نازک شدن شما به حساسیت دندان مبتلا می گردید.

اگر این ماده از بین برود، بدن شما توانایی جایگزین کردن آن را نخواهد داشت.

بر خلاف سایر اجزای بدن همچون استخوان ها، مینای دندان دارای سلول های زنده نیست و به همین خاطر امکان ترمیم و باسازی مجدد آن توسط بدن وجود ندارد.مینای دندان

ساختار مینای دندان

۹۶٪ از مینا را مواد معدنی و ۴٪ باقی‌مانده را آب و مواد آلی تشکیل می دهند.

این ماده، غنی ترین عضو بدن از نظر کلسیم است و ۹۵٪ آن ترکیبات کلسیم است. ۵۱٪ این بافت را مواد آلی و بقیه را آب تشکیل می دهد.

مینا تمام سطوح خارجی هر دندان را می پوشاند و باعث حفاظت از آن می شود. هنگامی که مینای دندان دچار فرسایش می شود، امکان ایجاد پوسیدگی و از بین رفتن دندان افزایش پیدا می کند.(توصیه به مطالعه مطلب پوسیدگی دندان  و علت بوجود آمدن آن در همین سایت)

زمانی که پوسیدگی دندان به مینای سخت دندان نفوذ کند، می تواند به باقیمانده بدنه دندان نیز وارد شود.

پوسیدگی های کوچک ممکن است در ابتدا مشکل جدی به نظر نرسند. اما با گسترش پوسیدگی و نفوذ آن به دندان، می تواند بر فیبرهای عصبی بسیار کوچک دندان اثر گذاشته و باعث ایجاد آبسه یا عفونت به شدت دردناک برای فرد شود.

مینا از شبکۀ معدنی بسیار متراکم کریستالی و از جنس هیدروکسی آپاتیت کلسیم ساخته شده است، مینا سخت ترین مادۀ موجود در بدن است.

در عوض، در صورت آسیب دیدن، توانایی تولید مجددش کاهش می‌یابد. و این در حالی است که مینا با گذشت زمان فرسوده می‌شود و تحلیل می‌رود، این از دست دادن املاح است که باعث پوسیدگی بیشتر و جراحت های دیگری می‌شود.

 

محافظت از مینای دندان

دندان و ساختمان کلی دندان بخصوص مینای دندان نقش به سزایی در زندگی هر فرد ایفا میکنند. که با عدم نگهداری مناسب از آن سلامت دهان و دندان هر فرد به خطر میفتد.

در واقع، هرگونه کاهش کیفیت مینا، حملۀ باکتری ها را آسان می‌سازد و پوسیدگی به وجود می‌آید.

توجه داشته باشید که از دست دادن املاح مینا به واسطۀ خوردن مواد قندی (آب نبات، نوشیدنی های شیرین، سودا، آبمیوه و. . . ) سرعت می‌گیرد.

در این حالت باکتری ها از قندها و اسیدها که مینا را تضعیف می‌کند، تغذیه می‌شوند. بزاق نقش مهمی برای مقابله با از دست دادن املاح بازی می‌کند زیرا باعث کاهش قندها و اسیدها می‌شود.

در نتیجه برای محافظت از مینای دندان در رژیم غذایی خود از محصولات لبنی به جهت وجود کلسیم در آن ،مصرف چای سیاه و چای سبز بعلت وجود آنتی اکسیدان ها.

دندان قروچه و ساییده شدن دندان ها بهم عامل از بین رفتن مینای دندان میشود که برای مقابله با باید از محافظ دندان استفاده شود.

مشگلات گوارش خود را حل کنید چرا که اسید معده خود عامل پوسیدگی مینای دندان می باشد.

مینای دندان

 

 

همواره  شاد و سلامت باشید

مرکز فوق تخصصی دندانپزشکی پردیس

6 پاسخ ها

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به بحث بپیوندید؟
در صورت تمایل از راهنمایی رایگان ما استفاده کنید!!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *