خشکی دهان و راههای درمان آن

خشکی دهان چیست؟

خشکی دهان اختلال شایعی است که غالباً در اثر کاهش میزان ترشح بزاق و گاهی نیز در اثر تغییر کیفیت بزاق دهان علی رغم این که میزان بزاق طبیعی است، رخ میدهد.

خشکی دهان یکی از علائمی است که ممکن است همه افراد را مبتلا سازد و شیوع آن بین ۱۰ تا ۲۶ درصد مردان و ۱۰ تا ۳۳ درصد زنان تخمین زده میشود و با افزایش سن، شیوع آن افزایش مییابد.

خشکی دهان یا زروستومی Xerostomia نوعی بیماری است که در اثر کاهش ترشح بزاق ایجاد می‌شود.

از آنجا که بزاق در دهان با داشتن پادزهرها و ایمنو گلوبولین، مواد بافر و خنثی کننده اسید محلول در آب نقش حفاظتی علیه میکروب‌های عامل پوسیدگی دندان و عفونت لثه را دارد، کاهش ترشح آن و خشکی دهان منجر به ایجاد پوسیدگی و انواع عفونت در دهان می‌شود.

هر کسی ممکن است زمانی احساس کند دهانش خشک شده است.

اما در صورتی که احساس خشکی دهان برطرف نمی‌شود و بیشتر مواقع وجود دارد، ممکن است در تولید بزاق مشکل داشته باشید.

خشکی دهان

بیماریهایی که منجر به خشکی دهان می شوند:

خشکی دهان به خودی خود یک بیماری نیست بلکه معمولاً به عنوان عارضه حاصل از بیماریهای دیگر مانند:

عفونتها، التهابات و بدخیمی های غدد بزاقی، بیماریهای خودایمنی، مشکلات روحی و روانی مانند افسردگی، دیابت، بیماریهای عفونی مانند هپاتیت و ایدز، داروها و پرتودرمانی و شیمی درمانی اتفاق میافتد و منجر به ایجاد عوارضی مانند زخمهای دهانی، بوی بد دهان، پوسیدگی دندانها، اختلال در صحبت کردن، جویدن، بلعیدن و فرودادن غذا، ناتوانی در تشخیص مزه غذا ، سوءهاضمه، اختلال در تنفس و عفونتهای دستگاه تنفسی میشود.

این عوارض و در ادامه آن سوءتغذیه سبب افت شدید کیفیت زندگی بیمار می شود.

با وجود درمانهایی که در طب کلاسیک برای خشکی دهان وجود دارد ولی در حال حاضر بسیاری از

این داروها کمیاب بوده و در بازار دارویی در دسترس نیستند و یا بسیار گرانقیمت است و یا به علت عوارض جانبی بعضی داروها، تاکنون درمان ، کاملاً موثری که قابل توصیه عمومی به بیماران باشد معرفی نشده است. بنابراین ضرورت انجام تحقیقات بیش تر در این زمینه را ایجاب میکند. در این راستا میتوان از توان بالقوه مکاتب طب مکمل برای شناخت بیش تر این بیماری استفاده کرد و برخی راههای درمانی یا کنترلی را پیشنهاد نمود.

علائم خشکی دهان به صورت زیر است:

  •  احساس خشکی و چسبندگی دهان یا گلو
  •   مشکل شدن عمل جویدن، بلعیدن، چشیدن و یا صحبت کردن
  •   احساس سوزش در دهان
  •   خشکی و سفتی زبان
  •   ترک خوردن لب‌ها
  •   تحریک لثه
  • پوسیدگی مکرر دندان
  • زخم‌های دهانی
  •  بوی بد نفس

دلایل خشکی دهان:

خشکی دهان زمانی اتفاق می‌افتد که غدد موجود در دهان که وظیفه تولید بزاق را برعهده دارند، به دلیلی نمی‌توانند درست عمل کنند.

برخی از دلایل متداول خشکی دهان عبارتند از:

  • استرس
  • عصبی بودن
  • برخی داروها: مصرف داروهای مدر (زیاد کننده ادرار) و داروهای آرام بخش نیز دهان را خشک می کند.
  • افزایش سن: با افزایش سن به طور طبیعی ترشح آب دهان (بزاق دهان)کم می شود.
  • گرفتگی بینی و نفس کشیدن با دهان به خصوص هنگام خواب موجب خشکی دهان می شود.
  • شیمی درمانی یا پرتودرمانی و اختلالات خود ایمنی مانند سندرم شوگرن
  • سیگار کشیدن و مصرف متامفتامین
  • سندرم شوگرن یک اختلال خود ایمن مزمن است که در آن سلول‌های سفید خون به غدد تولیدکننده رطوبت، چشم‌ها و غدد بزاقی در دهان حمله می‌کنند.

سندروم شوگرن منجر به خشکی چشم، خشکی دهان، خستگی و درد مفصل می‌شود.

همچنین این وضعیت می‌تواند باعث اختلال عملکرد اندام‌های دیگر مانند کلیه‌ها، دستگاه گوارش، رگ‌های خونی، ریه‌ها، کبد، لوزالمعده و دستگاه عصبی مرکزی شود.

مشکلاتی دهانی که در اثر این وضعیت ایجاد می‌شوند عبارتند از خشکی دهان، تورم غدد بزاقی، افزایش پوسیدگی دندان و بیماری لثه.

برای برطرف شدن خشکی دهان چه کنیم؟

  • نصف قاشق چایخوری نمک را در یک لیوان آب حل کنید و چندین بار در طول روز دهان خود را با این محلول آب نمک رقیق بشویید.
  • حداقل  ۶ تا ۸ لیوان مایعات ترجیحاً آب ساده در طول روز بنوشید.
  • در طول روز با نوشیدن کم کم و جرعه جرعه آب، دهان خود را مرطوب نگهدارید.
  • قبل از خوردن غذا، دهان خود را با آب بشویید و یا کمی آب بنوشید. خیس شدن دهان به راحت تر شدن جویدن غذا و قورت دادن لقمه کمک می کند.
  • از مصرف خودسرانه دارو خودداری کنید.
  • از کشیدن سیگار یا سایر دخانیات مثل قلیان و چپق خودداری کنید.
  • میوه ها و سبزی های تازه را بیشتر مصرف کنید.
  • به پزشک مراجعه کنید .

نوشیدن آب جهت برطرف کردن خشکی دهان

زروستومی چیست؟

احساس خشکی در دهان، که تحت عنوان زروستومی خوانده می شود، در اختلالات غدد بزاقی، اختلالات سیستمیک، دارو درمانی، اشعه درمانی و با افزایش سن و پیری مشاهده می شود.

زروستومی معمولاً زمانی نمایان می شود که جریان بزاقی تام در حالت استراحت و بدون تحریک اندازه گیری می شود و میزان آن ۰/۱ تا ۰/۲ میلی لیتر بر دقیقه است.

در زروستومی شدید، بزاق با PH پایین و ظرفیت بافری کم، افزایش غلظت توتال پروتئین آلبومین و سدیم، کاهش نسبت آمیلاز به پروتئین، افزایش غلظت مخمر و

لاکتوباسیلوسها را نشان می دهد.

درمان:

اگر پزشک اعتقاد داشته باشد که دلیل این مشکل، داروهای مصرفی است، دوز آنها را تنظیم کرده یا آنها را با داروی دیگری جایگزین می کند.

همچنین ممکن است پزشک pilocarpine یا cevimeline برای تحریک تولید بزاق تجویز کند.

در موارد شدید دندانپزشک پوششی که با فلوراید پرشده تجویز می کند که در طول شب از آن استفاده شود.

 

روش های درمانی جایگزین:

مطالعات نشان داده اند که طب سوزنی می تواند در افراد دچار خشکی دهان کمک کننده باشد خصوصا خشکی دهان ناشی از اشعه درمانی.

در این شیوه از سوزن های نازک در قسمت های مختلف بدن بسته به ناحیه ای که شما دچار مشکل هستید استفاده می شود.

خشکی دهان یکی از مشکلاتی است که موجب می شود جویدن و قورت دادن غذا سخت شود و مزه غذاها را کمتر احساس کنیم.

همواره  شاد و سلامت باشید

مرکز فوق تخصصی دندانپزشکی پردیس

0 پاسخ ها

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به بحث بپیوندید؟
در صورت تمایل از راهنمایی رایگان ما استفاده کنید!!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا به سوال امنیتی پاسخ دهید ؟ *