جویدن آدامس و تاثیر آن در پوسیدگی دندان

جویدن آدامس

از بین محصولات حاوی قند، جویدن آدامس برای کودکان بسیار خوشایند است.

همانند آدامس های حاوی ساکاروز آدامس های تجاری فاقد قند پوسیدگی زا نیز در بازار دردسترس می باشند که بسیاری از آنها فاقد مجوز ورود به کشور هستند و عمدتاً به صورت قاچاق وارد می شوند و احتمال تقلبی بودن آنها مانند بسیاری از اجناس قاچاق دیگر وجود دارد.

با بالا رفتن آگاهی عمومی و توصیه دندانپزشکان، علی رغم تفاوت قیمت چشمگیر این محصولات نسبت به محصولات مشابه حاوی ساکاروز (حتی تا حد ۵ برابر)،والدین تمایل زیادی دارند که کودکانشان از اینگونه محصولات استفاده نمایند و استفاده از این محصولات رواج بسیاری یافته است.

در ویدئو زیر اطلاعات مختصری در مورد خواص آدامس قابل ملاحظه می باشد.

خواص و فواید جویدن آدامس

  1. بهبودی تمرکز
  2. کاهش اشتها
  3. درمان سوزش سردل
  4. جلوگیری از دهان خشک
  5. محافظت و سفید شدن دندانها
  6. بالا نگه داشتن سطح آگاهی مخصوصا در شروع روز
  7. تنفس تازه و خوشبو
  8. بهبود هضم و گوارش
  9. مبارزه با رفلاکس معده
  10. مبارزه با استرس

 پوسیدگی دندان و نقش تغذیه

نتایج بررسی های اپیدمیولوژیک کشورهای صنعتی اروپایی و آمریکایی شمالی در دهه های اخیر نشان دهنده سیر سریع نزولی پوسیدگی دندان در کودکان و جواناناین کشورها  می باشد.

از  طرف دیگر بر مبنای تحقیقات کلینیکی، تجربی و اپیدمیولوژیک توافق عمومی وجود دارد که شیوع پوسیدگی های دندانی در کودکان و جوانان کشورهای در حال توسعه به طور قابل توجهی در حال افزایش است.

همچنین در مورد دلایل کاهش پوسیدگی در کشورهای صنعتی مشخص شده که اجرای برنامه های پیشگیری اولیه در سطح جامعه از جمله کنترل تغذیه نقش عمده ای در کاهش پوسیدگی های دندانی کودکان به عهده داشته است.

رژیم غذایی از عوامل مؤثر بر روی دندان ها می باشد و قندهایی مانند ساکاروز مهم ترین فاکتورهای تغذیه ای و مؤثر در ایجاد پوسیدگی دندانها هستند.

جویدن آدامس

نقش زایلتول در آدامس

به علت علاقه زیاد کودکان به مصرف محصولات و تنقلاتی که حاوی ساکاروز است، تحقیقات زیادی برای شیرین کننده های جایگزین انجام شده و همچنان ادامه دارد.

نتایج این تحقیقات نشان داده که ساکاروز موجود در محصولاتی مثل آدامس، شکلات و غیره که مورد استفاده مکرر کودکان قرار میگیرند را میتوان با شیرین کننده های دیگری مثل زایلیتول جایگزین کرد.

زایلیتول یک قند از خانواده Polyol می باشد که نه تنها توسط استرپتوکوک موتانس متابولیزه نمی شود، بلکه تأثیر باکتریواستاتیک بر آن دارد .

نتایج تحقیقات بسیاری جویدن آدامس فاقد ساکاروز را در کاهش تجمع پلاک دندانی، کاهش استرپتوکوک موتانس بزاق و پلاک، کاهش تولید اسید بزاق و پلاک، افزایش ترشح بزاق و کاهش پوسیدگی نشان داده است.

محققین پذیرش آدامس زایلیتول را به عنوان یک عادت روزانه و پیشگیری کننده از پوسیدگی نزد دانش آموزان و معلم های آنها عالی ارزیابی کردند.

نتایج تحقیقات نشان داد که جویدن آدامس های فاقد ساکاروز حاوی لاکتوپراکسیداز یا سیلیکون دی اکساید یا زینک گلوکونات هیچ تأثیر ممانعت کننده ای بر تجمع پلاک بر سطوح صاف ندارد.

همچنین افزایش میزان ترشح بزاق ناشی ازجویدن آدامس های حاوی قندهای Polyol مانند زایلیتول و سوربیتول پس از صرف غذا را بیش از ترکیبات آن در پیشگیری از پوسیدگی مؤثر دانستند.

به علت ارتباط زیاد بین قند مصرفی در رژیم غذایی و پوسیدگی دندان، مطالعات فراوانی در مورد این مرحله از برنامه کنترل پوسیدگی انجام شده است و نتایج نشان داده که نقش ترکیبات قندی مانند زایلیتول و سوربیتول در کنترل و پیشگیری از پوسیدگی در افرادی که از ترکیبات حاوی قندهای زایلیتول و سوربیتول مانند خمیر دندان و آدامس های جویدنی حاوی این مواد استفاده کردند بیشتر از گروه شاهد بود.

در بین قندهای استفاده شده در این تحقیقات، قند زایلیتول بیشترین تأثیر را در کنترل و کاهش پوسیدگی داشته است.

جویدن آدامس

آدامس های حاوی ساکاروز و فاقد ساکاروز

با توجه به نقش بارز و کلیدی گلوکز در تشکیل و تجمع پلاک دندانی، پوسیدگی دندان، کاهش pH بزاق و پلاک از یک سو و تأثیرات مثبت جویدن آدامس بر فاکتورهای مذکور از سوی دیگر و همچنین نتایج متناقض مطالعات محدودی که در ارتباط با جویدن آدامس حاوی ساکاروز انجام شده است.

تحقیق حاضر با هدف مقایسه تأثیر جویدن دو نوع آدامس حاوی ساکاروز و فاقد ساکاروز رایج در فروشگاههای کشور با گروه کنترل بر تجمع پلاک دندانی شکل گرفت.

نتایج نشان داد که جویدن روزانه ۵ عدد آدامس فاقد ساکاروز به مدت ۲۰ دقیقه بعد از غذا و میان وعده های اصلی، در زمان (Orbit)هفت روز، به طور معنی داری باعث کاهش تجمع پلاک دندانی نسبت به گروه کنترل شد.

از سوی دیگر جویدن آدامس حاوی ساکاروز (Olips) در شرایط فوق نیز اگر چه به میزان کمتر ولی تأثیر مشابهی در کاهش تجمع پلاک دندانی نسبت به گروه کنترل داشت.

تأثیر آدامس orbit  را که فاقد ساکاروز و واجد زایلیتول می باشد در کاهش پلاک میکروبی می توان نه تنها به تأثیرات مکانیکال جویدن آدامس در کاهش پلاک میکروبی و افزایش ترشح بزاق بلکه به تأثیر زایلیتول در افزایش pH و کاهش تعداد استرپتوکوک موتانس پلاک دندانی نسبت داد.

با وجودیکه گلوکز نقش بارز و کلیدی در تشکیل و تجمع پلاک دندانی، پوسیدگی دندان، کاهش pH بزاق و پلاک دارد، نتایج تحقیق حاضر نشان داد که جویدن روزانه ۵ عدد آدامس حاوی ساکاروز (Olips) در شرایط فوق، اگرچه به میزان کمتر از آدامس فاقد ساکاروز، ولی به طور معنی داری باعث کاهش تجمع پلاک دندانی نسبت به گروه کنترل می شود.

به نظر میرسد خصوصیات ذاتی جویدن آدامس مانند نقش آن در افزایش بزاق و حذف مکانیکال پلاک دندانی بر تأثیر منفی گلوکز غالب باشد.

جویدن آدامس

نتایج آماری تاثیر جویدن آدامس در پلاک دندان

نتایج تحقیق کرمی نوگورانی و همکاران نشان داد که در طی سه هفته نه تنها جویدن آدامس فاقد ساکاروز بلکه جویدن آدامس حاوی ساکاروز هم بلافاصله پس از صرف غذای اصلی منجر به کاهش استرپتوکوک موتانس می شود و فقط پس از هفت هفته مصرف تأثیر آدامس های فاقد ساکاروز در کاهش سطح استرپتوکوک موتانس از آدامس حاوی ساکاروز به طور معنی داری بیشتر بوده است.

نتایج مطالعه ایی دیگر نشان داد که جویدن آدامس حاوی ساکاروز در غیاب انجام اقدامات بهداشتی می تواند باعث کاهش%۴۷ تجمع پلاک دندانی شود، درحالیکه در همین شرایط آدامس فاقد ساکاروز ۶۷ % کاهش ایجاد می کند و تأثیر آدامس فاقد ساکاروز حدود%۳۸از آدامس حاوی ساکاروز در این ارتباط بیشتر است.

در مطالعه حاضر که دخالتی در انجام اقدامات بهداشتی دهان نشده بود، این مقادیر به ترتیب به ۴۰ % و ۵۱ % تغییر یافت و ۱۸ % تأثیر آدامس فاقد ساکاروز بیشتر بود.

جویدن آدامس

جایگزینی آدامس با اقدامات بهداشتی

این نتایج تأکیدی می باشد بر تأثیر بیشتر جویدن آدامس بر حذف پلاک دندانی، خصوصا تأکیدی است بر استفاده از آدامس بخصوص در شرایطی که به دلایلی امکان انجام اقدامات بهداشتی مؤثر دهان وجود ندارد، مثل بیماران خاص، بیماران بستری، ناتوان و غیره.

همین طور این یافته ها نشان می دهد که در غیاب اقدامات بهداشتی معمول دهان، برتری جویدن آدامس فاقد ساکاروز نسبت به آدامس حاوی ساکاروز در کاهش تجمع پلاک دندانی بیش از دو برابر بیشتر از زمانی است که اقدامات بهداشتی معمول انجام می شود که این تفاوت می تواند مربوط به خصوصیات ذاتی قندهای جانشین از جمله کاهش استرپتوکوک موتانس بزاق و پلاک و کاهش تولید اسید بزاق و پلاک باشد.

مقایسه میزان ترشح بزاق ناشی ازجویدن آدامس فاقد ساکاروز و یک آدامس تخصصی افزایش دهنده بزاق در بیماران تحت درمان دیالیز نشان داد که آدامس فاقد ساکاروز می تواند باعث افزایش معنی دار ترشح بزاق و رفع کاهش علائم ناشی از خشکی دهان این بیماران شود.

محققین افزایش میزان ترشح بزاق ناشی ازجویدن آدامس فاقد ساکاروز پس از صرف غذا را بیش از ترکیبات آن در پیشگیری از پوسیدگی مؤثر دانستند.

و همچنین عنوان نمودند که جویدن آدامس  باعث کاهش معنی دار میزان پلاک در نواحی پالاتال و لینگوال می شود ولی تأثیری در میزان پلاک ناحیه باکال ندارد که این امر می تواند به علت تماس بیشتر آدامس در حین جویدن با سطوح پالاتال و لینگوال باشد.

جویدن آدامس

نتیجه گیری بحث جویدن آدامس

با توجه به نتایج تحقیق حاضر به نظر می رسد به طور کلی جویدن آدامس خصوصاً پس ازصرف غذای اصلی و میان وعده ها در کاهش تجمع پلاک مؤثر است که می تواند به عللی از جمله خاصیت مکانیکال جویدن آدامس، افزایش ترشح بزاق و غیره باشد.

با این وجود جایگزین کردن ساکاروز با قندهایی از جمله زایلیتول تاثیر آدامس در کاهش تجمع پلاک را به شدت افزایش می دهد.

 در مجموع جویدن آدامس می تواند توصیه ای برای افراد با سطح بهداشت پایین، ناتوانی جسمی و ذهنی، بیماران ارتودنتیک، بیماران دارای پوسیدگی سریع پیش رونده و نیز دارای سطح پایین ترشح بزاق مانند افراد تحت رادیوتراپی جهت کاهش تجمع پلاک و پوسیدگی باشد.

از نتایج به دست آمده از این مطالعه می توان نتیجه گیری کرد اگرچه تأثیر آدامس فاقد ساکاروز به طور معنی داری نسبت به آدامس حاوی ساکاروز در کاهش تجمع پلاک دندانی بیشتراست، جویدن آدامس حتی از نوع حاوی ساکاروز نیزموجب کاهش تجمع پلاک دندانی می شود.

با توجه به آنچه ذکر شد، به‌نظر می‌رسد در کل، جویدن آدامس‌های بدون قند به‌صورت متناوب (و نه دائمی)، می‌تواند اثرات سودمند به‌همراه داشته‌باشد. گرچه جویدن طولانی‌مدت یا عادت شدن جویدنِ آدامس، قابلیت تأیید قطعی ندارد.

در ضمن، باید توجه داشت که جویدن آدامس نباید بر دریافت غذایی تأثیر بگذارد یا با کاهش حس تشنگی (به‌طور کاذب) ما را از مصرف مایعات بازدارد.

جویدن آدامس

جویدن آدامس

همواره  شاد و سلامت باشید

مرکز فوق تخصصی دندانپزشکی پردیس

1 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به بحث بپیوندید؟
در صورت تمایل از راهنمایی رایگان ما استفاده کنید!!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *