پریودنتال و نقش اضطراب و افسردگی در آن

تاثیر اضطراب و افسردگی بر بیماری های پریودنتال

شایعترین بیماري در بافتهاي حمایت کننده دندان، تغییرات التهابی ناشی از پلاك دندانی در لثه و پریودنتال میباشد.

ژنژیویت (التهاب لثه) میتواند مدتها بدون پیشرفت به سمت پریودنتیت در لثه باقی بماند. با رعایت بهداشت مناسب دهان و حذف دقیق و مؤثر پلاك و جرم، ژنژیویت به طور کامل قابل برگشت است.

مانند تمام عفونتهاي فرصت طلب به نظر می رسد که تکثیر میکروارگانیسمهاي بیماري زا و تهاجم آنها به بافت ها و مهمتر از همه، پاسخ میزبان به آن عفونتها مقاومت و وضعیت ایمنی فاکتورهای تعیین کننده در ابتلا به پریودنتال هستند.

ایجاد شرایط کاملاً بدون پلاك در محیط دهان، غیرقابل دسترسی و حتی غیر فیزیولوژیک است.

با این حال اگر میزان تجمع پلاك و ارگانیسمهاي بیماري زا کم باشند و پاسخ ایمنی مناسبی ارایه شود، میتوان سلامت ژنژیوال و پریودنتال را حفظ کرد.

بعضی از بیماريهاي مزمن مانند بیماريهاي پریودنتال داراي یک دوره نوسانی میباشند، یعنی بیماري روند پیشرونده اي دارد که در بعضی مراحل شدت آن افزایش می یابد، در مراحل تشدید این بیماريها، پاسخ ایمنی تحریک میشود و همراه آن التهاب افزایش می یابد.

نقش احتمالی که استرس میتواند در مراحل تشدید این بیماريها داشته باشد توسط مطالعات سایکونوروایمونولوژي در دست بررسی است.

علت اولیه ژنژیویت

بهداشت دهان يكي از مباحث مهم و تأثيرگذار بر سلامت عمومي بيماران بستري در بخش هاي مراقبت ويژه است.

در صورت حذف مسواك زدن از برنامه ي بهداشت دهاني، پلاك دنداني و به دنبال آن ژنژيويت ايجاد ميشود به طوري كه بهداشت دهانِ نامناسب علت اوليه ي بيماري ژنژيويت شناخته شده است .

بر اساس مطالعات، پلاك دنداني به تنهايي ميتواند مسئول شروع و پيشرفت بيماري هاي لثه اي باشد.

لازم به ذكر است نتايج طرحهاي گسترده ي انجام شده در زمينه ي بهداشت دهاني بيان كننده ي وجود رابطه ي مستقيم ميان سطح پلاك دنداني با شدت التهاب لثه است.

درصورتي كه درمان به موقع ژنژويت صورت نگيرد مي تواند فرد را در معرض عفونت و پريودنتيست قرار دهد، پريودنتال درمان نشده نيز يك خطر جهت بيماري هاي سيستميك به خصوص پنوموني باكتريايي محسوب مي شود.

اين درحالي است كه ژنژيويت و عوارض آن از طريق كنترل پلاك دنداني و تأمين بهداشت دهان و دندان به راحتي قابل پيشگيري است.

پریودنتال

تعریف بیماری پریودنتال

بیماری پریودنتال اختلالی است که به علت عفونت و التهاب در لثه و استخوان اطراف دندان ها بوجود می آید.

مراحل اولیه  آن ژنژیویت نامیده می شود، لثه ها متورم و قرمز میشوند و گاهی با خون ریزی همراه هستند.

مراحل پیشرفته تر آن، پریودنتیت نامیده میشود که در این حالت لثه تحلیل می رود و حتی ممکن است بخشی از ریشه نمایان شود.

بافت استخوانی اطراف دندانها نیز از طریق مکانیسم های متعدد دچار آسیب میشود و در نتیجه دندانها لق شده و در صورت عدم درمان، در نهایت دچار ریزش میشوند.

نقش استرس در بیماری پریودنتال

تعریف استرس:

استرس اصطلاحی است که همواره در مطالعات علمی بیماري ها، تعریف دوباره اي از آن ارایه میشود ولی هیچگاه به عنوان یک عامل قطعی و مهم در اتیولوژي و پیشرفت بیماريهاي التهابی درنظر گرفته نشده است.

در بیان مفهوم استرس می توان توضیح داد که استرس پاسخ دفاعی موجود زنده در برابر نیروهایی است که همزمان بر روي بدن عمل میکنند و اگر این نیروها بیش از محدوده ظرفیت مکانیسمهاي تطابقی بدن ادامه یابد، منجر به بیماريهاي ناتوان کننده و درنهایت مرگ میشود.

همچنین می توان گفت که مکانیسمهاي مرکزي مرتبط با پدیده استرس، فعال شدن محور قشر آدرنال- هیپوفیز می باشد.

ظهور علایم بیماريهاي تطابقی که از استرسهاي مزمن، شدید و غیرقابل کنترل ناشی میشود در اعضاي بدن موجود زنده غالباً به وسیله سیستم اعصاب خودکار کنترل میشود این بیماريها در نتیجه تغییرات التهابی مزمن ایجاد میشود.

در واقع استرس چه در سطوح پایه استراحت و چه در سطوح افزایش یافته میتواند بر روي بافتهایی که تحت تأثیر قرار میگیرند براساس وجود یا عدم وجود انواع رسپتورهاي ویژه سلول ایمنی اثر ضدالتهابی یا پیش التهابی داشته باشد.

از آنجاییکه استرس جزء لاینفک زندگی میباشد و نقش آن در بعضی از بیماريهاي التهابی مثل آرتریت روماتویید و لوپوس شناخته شده و روند بیماريهاي پریودنتال هم مشابه این گونه بیماريها میباشد، برآن شدیم که نقش استرس را روي بیماريهاي پریودنتال مرور نماییم.

پریودنتال

 مکانیسمهاي احتمالی که از طریق آنها، افسردگی و اضطراب میتواند بر روند بیماري پریودنتال مؤثر باشد، عبارتند از:

1- تغییرات هورمونی و عصبی ناشی از استرس روانی که بر روي سیستم ایمنی اثر میگذارد.

2- تغییر در رفتارهاي مراقبت بهداشتی افراد.

3- عادات نامناسب مثل سیگار کشیدن که این عوامل منجر به تشکیل سیکل معیوب و باعث پیشرفت شدت التهاب پریودنتال میگردد.

4-پاسخهاي رفتاري و احساسی فرد نسبت به روند بیماري پریودنتال پیشرونده نیز دسته دیگري از استرسورهاي روانی و اجتماعی میباشد.

5-بیماران با استرس و اضطراب داراي سیکل معیوب بوده و تجمع پلاك باعث افزایش بیماري میگردد.

افراد دچار اضطراب و افسردگی توالی بیشتري را در خونریزي لثه و مراجعه به دندانپزشکی نسبت به افراد نرمال نشان میدهند.

همچنین اضطراب و افسردگی باعث مشکلات بدنی و کاهش کیفیت زندگی و پریودنتیت می شود که این حالات افسردگی به عنوان یک فاکتور پاتوژنیک در پریودنتال مطرح میباشد.

مطالعات دیگر نیز تشدید التهاب را در اثر وجود توأم علایم افسردگی و مشکلات بدنی تأیید میکند.

چاقی همراه با اضطراب نیز از دلایل مشکلات لثه اي و پریودنتال میباشد.

افرادي که وزن بالا دارند، درجات بالاتري از سیگارکشیدن، اضطراب و افسردگی و سطوح پایینتري از رضایتمندي از زندگی را نشان می دهند .

درنتیجه میتوان گفت که یک ارتباط بین شاخصهاي روانی با پریودنتیت و شاخص توده بدنی وجود دارد.

برخی نویسندگان ارتباط مثبت بین تعداد دندانهاي از دست رفته را با میزان افسردگی نشان دادند.

پریودنتال

عوامل موثر در بیماری های پریودنتال

استرس دندانپزشکی به عنوان یک عامل مستقیم در سلامت دهان و دندان می باشد.

مشکلات ناشی از زندگی، سطوح مختلف کیفیت زندگی، مشکلات شغلی و اضطراب و افسردگی در ابتلا به بیماري پریودنتال نقش مؤثري  دارند.

همچنین ارتباط مثبت بین پریودنتیت با سن، جنس مذکر، سیگار کشیدن و سطح تحصیلات یافت شده است.

مطالعات متعدد انجام شده در هنگ کنگ و پرتغال حاکی از این است که افسردگی و عدم توانایی مقابله با مشکلات زندگی خطر قابل توجهی بر روي استعداد ابتلا به بیماريهاي پریودنتال ایجاد میکند. اضطراب و افسردگی باعث التهاب لثه میگردد.  ولی این ارتباط نمیتواند کمبود مراقبت دندانی را توجیه کند.

به طورکلی بیشتر مطالعات منتشر شده از یک ارتباط مثبت بین پریودنتال و وضعیت اجتماعی- اقتصادي، فاکتورهاي شخصیتی، اضطراب، افسردگی و استرس زندگی حمایت میکنند.

فاکتورهای روانی در ایجاد ژنژیویت و پریودنتیت

در مطالعات متعدد روشهاي مختلفی براي دستیابی به هر دو فاکتورهاي روانی و پریودنتیت استفاده شده بود،

متغیرهاي روانی معمولاً با معیارهایی اندازه گیري شدند که خود بیماران اعلام میکردند و ممکن است اطلاعات نادرست نیز بدهند یا شرایط باعث به وجود آمدن این یک شرایط ناپایدار در پدیده بالینی مورد بررسی است.

ولی نتایج نشان میدهد که مکانیسمهاي اصلی که توسط فاکتورهاي روانی بیمار را به ژنژیویت و پریودنتیت مستعد میکند شامل:

1- مکانیسمهاي رفتاري که فاکتورهاي تشدیدکننده بیماري پریودنتال در روش زندگی است مثل بی توجهی به بهداشت دهان، تغییرات در رژیم غذایی، افزایش مصرف دخانیات.

2- تأثیرات مستقیم پاتوفیزیولوژیکی روي دفاع میزبان به عنوان نتیجه تداخل در ارتباط بین فاکتورهاي روانی و بیماريهاي پریودنتال هنوز نیاز به توجه بیشتري دارد.

پریودنتال

 

نتیجه گیري

طبق نتایج حاصل از این مطالعه مروري میتوان نتیجه گرفت که در افرادي که در طول زندگی نسبت به شرایط استرس آور آسیب پذیرند و بیشتر دچار علایم افسردگی و اضطراب میشوند.

تغییرات هورمونی وسهل انگاري در رعایت بهداشت دهان و ایجاد عادات نامناسب مثل سیگار کشیدن به عنوان یک عامل مستعدکننده بیماريهاي پریودنتال میباشد.

همواره  شاد و سلامت باشید

مرکز فوق تخصصی دندانپزشکی پردیس

4 پاسخ ها

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به بحث بپیوندید؟
در صورت تمایل از راهنمایی رایگان ما استفاده کنید!!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *