پریودنتال و نقش اضطراب و افسردگی در آن

تاثیر اضطراب و افسردگی بر بیماری های پریودنتال

شایعترین بیماری در بافتهای حمایت کننده دندان، تغییرات التهابی ناشی از پلاک دندانی در لثه و پریودنتال میباشد.

ژنژیویت (التهاب لثه) میتواند مدتها بدون پیشرفت به سمت پریودنتیت در لثه باقی بماند. با رعایت بهداشت مناسب دهان و حذف دقیق و مؤثر پلاک و جرم، ژنژیویت به طور کامل قابل برگشت است.

مانند تمام عفونتهای فرصت طلب به نظر می رسد که تکثیر میکروارگانیسمهای بیماری زا و تهاجم آنها به بافت ها و مهمتر از همه، پاسخ میزبان به آن عفونتها مقاومت و وضعیت ایمنی فاکتورهای تعیین کننده در ابتلا به پریودنتال هستند.

ایجاد شرایط کاملاً بدون پلاک در محیط دهان، غیرقابل دسترسی و حتی غیر فیزیولوژیک است.

با این حال اگر میزان تجمع پلاک و ارگانیسمهای بیماری زا کم باشند و پاسخ ایمنی مناسبی ارایه شود، میتوان سلامت ژنژیوال و پریودنتال را حفظ کرد.

بعضی از بیماریهای مزمن مانند بیماریهای پریودنتال دارای یک دوره نوسانی میباشند، یعنی بیماری روند پیشرونده ای دارد که در بعضی مراحل شدت آن افزایش می یابد، در مراحل تشدید این بیماریها، پاسخ ایمنی تحریک میشود و همراه آن التهاب افزایش می یابد.

نقش احتمالی که استرس میتواند در مراحل تشدید این بیماریها داشته باشد توسط مطالعات سایکونوروایمونولوژی در دست بررسی است.

علت اولیه ژنژیویت

بهداشت دهان یکی از مباحث مهم و تأثیرگذار بر سلامت عمومی بیماران بستری در بخش های مراقبت ویژه است.

در صورت حذف مسواک زدن از برنامه ی بهداشت دهانی، پلاک دندانی و به دنبال آن ژنژیویت ایجاد میشود به طوری که بهداشت دهانِ نامناسب علت اولیه ی بیماری ژنژیویت شناخته شده است .

بر اساس مطالعات، پلاک دندانی به تنهایی میتواند مسئول شروع و پیشرفت بیماری های لثه ای باشد.

لازم به ذکر است نتایج طرحهای گسترده ی انجام شده در زمینه ی بهداشت دهانی بیان کننده ی وجود رابطه ی مستقیم میان سطح پلاک دندانی با شدت التهاب لثه است.

درصورتی که درمان به موقع ژنژویت صورت نگیرد می تواند فرد را در معرض عفونت و پریودنتیست قرار دهد، پریودنتال درمان نشده نیز یک خطر جهت بیماری های سیستمیک به خصوص پنومونی باکتریایی محسوب می شود.

این درحالی است که ژنژیویت و عوارض آن از طریق کنترل پلاک دندانی و تأمین بهداشت دهان و دندان به راحتی قابل پیشگیری است.

پریودنتال

تعریف بیماری پریودنتال

بیماری پریودنتال اختلالی است که به علت عفونت و التهاب در لثه و استخوان اطراف دندان ها بوجود می آید.

مراحل اولیه  آن ژنژیویت نامیده می شود، لثه ها متورم و قرمز میشوند و گاهی با خون ریزی همراه هستند.

مراحل پیشرفته تر آن، پریودنتیت نامیده میشود که در این حالت لثه تحلیل می رود و حتی ممکن است بخشی از ریشه نمایان شود.

بافت استخوانی اطراف دندانها نیز از طریق مکانیسم های متعدد دچار آسیب میشود و در نتیجه دندانها لق شده و در صورت عدم درمان، در نهایت دچار ریزش میشوند.

نقش استرس در بیماری پریودنتال

تعریف استرس:

استرس اصطلاحی است که همواره در مطالعات علمی بیماری ها، تعریف دوباره ای از آن ارایه میشود ولی هیچگاه به عنوان یک عامل قطعی و مهم در اتیولوژی و پیشرفت بیماریهای التهابی درنظر گرفته نشده است.

در بیان مفهوم استرس می توان توضیح داد که استرس پاسخ دفاعی موجود زنده در برابر نیروهایی است که همزمان بر روی بدن عمل میکنند و اگر این نیروها بیش از محدوده ظرفیت مکانیسمهای تطابقی بدن ادامه یابد، منجر به بیماریهای ناتوان کننده و درنهایت مرگ میشود.

همچنین می توان گفت که مکانیسمهای مرکزی مرتبط با پدیده استرس، فعال شدن محور قشر آدرنال- هیپوفیز می باشد.

ظهور علایم بیماریهای تطابقی که از استرسهای مزمن، شدید و غیرقابل کنترل ناشی میشود در اعضای بدن موجود زنده غالباً به وسیله سیستم اعصاب خودکار کنترل میشود این بیماریها در نتیجه تغییرات التهابی مزمن ایجاد میشود.

در واقع استرس چه در سطوح پایه استراحت و چه در سطوح افزایش یافته میتواند بر روی بافتهایی که تحت تأثیر قرار میگیرند براساس وجود یا عدم وجود انواع رسپتورهای ویژه سلول ایمنی اثر ضدالتهابی یا پیش التهابی داشته باشد.

از آنجاییکه استرس جزء لاینفک زندگی میباشد و نقش آن در بعضی از بیماریهای التهابی مثل آرتریت روماتویید و لوپوس شناخته شده و روند بیماریهای پریودنتال هم مشابه این گونه بیماریها میباشد، برآن شدیم که نقش استرس را روی بیماریهای پریودنتال مرور نماییم.

پریودنتال

 مکانیسمهای احتمالی که از طریق آنها، افسردگی و اضطراب میتواند بر روند بیماری پریودنتال مؤثر باشد، عبارتند از:

۱- تغییرات هورمونی و عصبی ناشی از استرس روانی که بر روی سیستم ایمنی اثر میگذارد.

۲- تغییر در رفتارهای مراقبت بهداشتی افراد.

۳- عادات نامناسب مثل سیگار کشیدن که این عوامل منجر به تشکیل سیکل معیوب و باعث پیشرفت شدت التهاب پریودنتال میگردد.

۴-پاسخهای رفتاری و احساسی فرد نسبت به روند بیماری پریودنتال پیشرونده نیز دسته دیگری از استرسورهای روانی و اجتماعی میباشد.

۵-بیماران با استرس و اضطراب دارای سیکل معیوب بوده و تجمع پلاک باعث افزایش بیماری میگردد.

افراد دچار اضطراب و افسردگی توالی بیشتری را در خونریزی لثه و مراجعه به دندانپزشکی نسبت به افراد نرمال نشان میدهند.

همچنین اضطراب و افسردگی باعث مشکلات بدنی و کاهش کیفیت زندگی و پریودنتیت می شود که این حالات افسردگی به عنوان یک فاکتور پاتوژنیک در پریودنتال مطرح میباشد.

مطالعات دیگر نیز تشدید التهاب را در اثر وجود توأم علایم افسردگی و مشکلات بدنی تأیید میکند.

چاقی همراه با اضطراب نیز از دلایل مشکلات لثه ای و پریودنتال میباشد.

افرادی که وزن بالا دارند، درجات بالاتری از سیگارکشیدن، اضطراب و افسردگی و سطوح پایینتری از رضایتمندی از زندگی را نشان می دهند .

درنتیجه میتوان گفت که یک ارتباط بین شاخصهای روانی با پریودنتیت و شاخص توده بدنی وجود دارد.

برخی نویسندگان ارتباط مثبت بین تعداد دندانهای از دست رفته را با میزان افسردگی نشان دادند.

پریودنتال

عوامل موثر در بیماری های پریودنتال

استرس دندانپزشکی به عنوان یک عامل مستقیم در سلامت دهان و دندان می باشد.

مشکلات ناشی از زندگی، سطوح مختلف کیفیت زندگی، مشکلات شغلی و اضطراب و افسردگی در ابتلا به بیماری پریودنتال نقش مؤثری  دارند.

همچنین ارتباط مثبت بین پریودنتیت با سن، جنس مذکر، سیگار کشیدن و سطح تحصیلات یافت شده است.

مطالعات متعدد انجام شده در هنگ کنگ و پرتغال حاکی از این است که افسردگی و عدم توانایی مقابله با مشکلات زندگی خطر قابل توجهی بر روی استعداد ابتلا به بیماریهای پریودنتال ایجاد میکند. اضطراب و افسردگی باعث التهاب لثه میگردد.  ولی این ارتباط نمیتواند کمبود مراقبت دندانی را توجیه کند.

به طورکلی بیشتر مطالعات منتشر شده از یک ارتباط مثبت بین پریودنتال و وضعیت اجتماعی- اقتصادی، فاکتورهای شخصیتی، اضطراب، افسردگی و استرس زندگی حمایت میکنند.

فاکتورهای روانی در ایجاد ژنژیویت و پریودنتیت

در مطالعات متعدد روشهای مختلفی برای دستیابی به هر دو فاکتورهای روانی و پریودنتیت استفاده شده بود،

متغیرهای روانی معمولاً با معیارهایی اندازه گیری شدند که خود بیماران اعلام میکردند و ممکن است اطلاعات نادرست نیز بدهند یا شرایط باعث به وجود آمدن این یک شرایط ناپایدار در پدیده بالینی مورد بررسی است.

ولی نتایج نشان میدهد که مکانیسمهای اصلی که توسط فاکتورهای روانی بیمار را به ژنژیویت و پریودنتیت مستعد میکند شامل:

۱- مکانیسمهای رفتاری که فاکتورهای تشدیدکننده بیماری پریودنتال در روش زندگی است مثل بی توجهی به بهداشت دهان، تغییرات در رژیم غذایی، افزایش مصرف دخانیات.

۲- تأثیرات مستقیم پاتوفیزیولوژیکی روی دفاع میزبان به عنوان نتیجه تداخل در ارتباط بین فاکتورهای روانی و بیماریهای پریودنتال هنوز نیاز به توجه بیشتری دارد.

پریودنتال

 

نتیجه گیری

طبق نتایج حاصل از این مطالعه مروری میتوان نتیجه گرفت که در افرادی که در طول زندگی نسبت به شرایط استرس آور آسیب پذیرند و بیشتر دچار علایم افسردگی و اضطراب میشوند.

تغییرات هورمونی وسهل انگاری در رعایت بهداشت دهان و ایجاد عادات نامناسب مثل سیگار کشیدن به عنوان یک عامل مستعدکننده بیماریهای پریودنتال میباشد.

همواره  شاد و سلامت باشید

مرکز فوق تخصصی دندانپزشکی پردیس

4 پاسخ ها

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به بحث بپیوندید؟
در صورت تمایل از راهنمایی رایگان ما استفاده کنید!!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا به سوال امنیتی پاسخ دهید ؟ *