لیزر و فلوراید در پیشگیری از پوسیدگی

تابش لیزر و استفاده از فلوراید در پیشگیری از پوسیدگی

ترکیب لیزر و فلوراید در مقایسه با کاربرد جداگانه هر یک از دو روش در کاهش آغاز پوسیدگی و ایجاد تاخیر در پیشرفت پوسیدگی موثرتر است.

در طی چند دهه اخیر کاهش چشمگیری در پوسیدگی دندان هم در کشورهای توسعه یافته و هم در کشورهای در حال توسعه مشاهده شده است.

بر اساس گزارش WHO حدود 70 درصد از کشورهای جهان به هدف WHO در زمینه سلامت دهان که رسیدن به DMFT معادل 3 در کودکان 12 ساله بوده است، دست یافته اند.

لیزر و فلوراید

با این حال پوسیدگی دندان هنوز هم یک مشکل سلامت عمومی خصوصا در کشورهای در حال توسعه محسوب می شود.

اهمیت این مشکل زمانی بیشتر می شود که بدانیم بعضی از افراد ریسک بالاتری برای ابتلا به این بیماری دارند.

به طوری که مطالعات اپیدمیولوژیک نشان داده اند که درصد اندکی از کودکان درصد بالایی از پوسیدگی را به خود اختصاص داده اند.

در چنین مواردی استفاده از روش های جدید و مقرون به صرفه پیشگیری از پوسیدگی برای کنترل کامل بیماری بسیار اهمیت می یابد.

در این مقاله ما به بررسی تاثیر لیزر و فلوراید در جهت پیشگیری از پوسیدگی میپردازیم.

تاثیر فلوراید در پیشگیری از پوسیدگی

تاثیر فلوراید در پیشگیری از پوسیدگی و نقش مهم آن در افزایش رمینرالیزاسیون و مهار دمنیرالیزاسیون و نیز تاثیر آن در ایجاد اختلال در متابولیسم و تولید اسید توسط

باکتری های پوسیدگی زا به خوبی اثبات شده است.

کاربرد فلوراید موضعی در اشکال مختلف مانند ژل، فوم، وارنیش و محلول، منجر به رسوب کریستالهای سطحی کلسیم فلوراید (CaF2) در سطح مینا می شود که منبعی

برای آزادسازی فلوراید در روند دمنیرالیزاسیون(پوسیدگی دندان) است.

در عین حال مقادیر اندکی فلوراید در مینا به شکل فلوروآپاتیت وجود دارد.

فلوروآپاتیت در مقایسه با کلسیم فلوراید تشکیل شده، حلالیت پایین تری دارد و مقاومت طولانی تری در برابر روند پوسیدگی فراهم می کند.

به همین دلیل کاربردهای متنوع فلوراید موضعی برای دستیابی به حداکثر اثر ضدپوسیدگی آن ضروری است.

همچنین کاربرد فلوراید همراه با روشی که بتواند جذب آن را افزایش دهد، روشی تضمین کننده در جهت پیشگیری از پوسیدگی خواهد بود.

تاثیر لیزر در پیشگیری پوسیدگی

از سویی دیگر، از زمانی که لیزر یاقوتی توسط Maiman در سال 1960 اختراع شد، لیزرهای مختلفی برای استفاده در دندانپزشکی به عنوان روشی جایگزین برای تغییر سطح دندان و افزایش مقاومت آن به اسید مورد مطالعه قرار گرفته اند.

در سال 1964 برای اولین بار نشان داده شد که استفاده از لیزر یاقوتی مقاومت مینا در برابر حملات اسیدی را افزایش می دهد.

از آن زمان تا کنون مطالعات بسیاری در رابطه با کاربرد انواع مختلف لیزر مثل لیزرهای با جذب بالا در مینا

(Er,Cr:YSGG  ,Er:YAG,  CO2) و نیز لیزرهای با جذب کم (آرگون، Nd:YAG) در زمینه دندانپزشکی پیشگیری انجام شده است که نتایج این مطالعات نشان داده است که هر دو گروه این لیزرها در این زمینه موفق بوده اند.

در حال حاضر تابش لیزر به تنهایی یا به عنوان مکمل درمان های کنونی پیشگیری از پوسیدگی، هم در مینای سالم و هم در پوسیدگی های اولیه مطرح است.

ثابت شده است که ترکیب انواع مختلف لیزر با فلوریداسیون موضعی دندان، موثرتر از روش های سنتی فلوریداسیون است و مقاومت مینا به پوسیدگی را افزایش داده و حلالیت آن به اسید را کاهش می دهد.

نکته مهم این که استفاده از لیزر سبب شرکت فلوراید در ساختار مینا هم در سطح مینا به شکل کلسیم فلوراید و هم در داخل ساختار کریستالی آن به شکل فلوروآپاتیت می شود.

لیزر و فلوراید

 

مکانیسم اثر لیزر در افزایش مقاومت به اسید مینا (لیزر و فلوراید)

تئوری های مختلفی مکانیسم افزایش مقاومت مینا در برابر اسید را در اثر تابش لیزر به تنهایی توضیح می دهند:

1-کاهش نفوذپذیری مینا ناشی از ذوب شدن مینا و کریستاله شدن مجدد آن.

2-کاهش حلالیت مینا ناشی از تشکیل موادی که حلالیت کمتری دارند مثل تتراکلسیم دی فسفات مونوکساید.

3-کاهش حلالیت مینا ناشی از تغییرات ساختار ذره بینی آن مثل کاهش محتوای آب و کربنات، افزایش محتوی یون هیدروکسیل، تشکیل پیروفسفات، و تجزیه پروتئین ها

4-کاهش PH بحرانی(PHحل شدن مینا که حدود 3/4 تا 5/5 است).

در کاربرد لیزر در سطح دندان، دوزهای پایین تر از 60 mj سبب کنده شدن بافت نمی شوند و در عین حال مقاومت به اسید مینای دندان را افزایش می دهند.

انرژی لیزر به گرما تبدیل می شود و افزایش دمای ایجاد شده در مینا سبب تغییرات مورفولوژیک و ساختاری خواهد شد.

شدت این تغییرات تحت تاثیر پارامترهایی مثل طول موج، انرژی، مدت زمان اکسپوژر و نحوه تابش قرار دارد.

نور باید به روش مناسب به گرما تبدیل شود، بدون این که آسیب گرمایی به بافت مجاور یا بافت هدف برساند.

به همین دلیل سیستم های لیزری با طول موج کوتاه و منقطع در این زمینه ارجحیت دارند.

برای تغییر در ترکیب یا حلالیت مینا با هدف پیشگیری از پوسیدگی، لیزر باید به شدت جذب شود.

هر چقدر بافت هدف، تابش را بیشتر جذب کند، عمق نفوذ آن کمتر خواهد بود.

عقاید مختلفی در مورد مکانیسم های احتمالی کاربرد لیزر همراه با فلورایدتراپی در کاهش دمینرالیزاسیون وجود دارد:

در برخی مطالعات بیان شده که کاربرد فلوراید قبل و بعد از تابش لیزر منجر به افزایش دریافت فلوراید و کاهش میزان  میزان حلالیت در محلول اسیدی می شود.

در واقع تابش لیزر منجر به چسبندگی بیشتر فلوراید به لایه های زیرین مینا و عاج شده که از طریق افزایش نفوذ فلوراید به فضاهای ریز در مینا و عاج صورت می گیرد.

همچنین حرارت لیزر می تواند ترک های ریز و فضاهای کوچکی ایجاد کند که باعث تسهیل نفوذ فلوراید می شود.

تغییرات فیزیکی-شیمیایی که در هنگام کاربرد ترکیبی لیزر و فلوراید گزارش شده است، شامل رسوب کلسیم فلوراید، ایجاد فضاهای کوچک در بافت های سخت دندان، تشکیل تری کلسیم فسفات و تبدیل هیدروکسی آپاتیت به فلوروهیدروکسی آپاتیت است.

اگر چه به نظر می رسد کاربرد لیزر در ترکیب با فلوراید مزایای بیشتری نسبت به کاربرد فلوراید به تنهایی دارد، بعضی از اثرات نامطلوب مثل تر کهای سطحی و نواحی ذوب پس از درمان لیزر در سطوح مینایی، مشاهده شده است.

در مطالعاتی که تابش لیزر همزمان با کاربرد فلوراید در سطح دندان بوده است، ترک های کمتری در سطح مینا مشاهده شده است که احتمالا به اثر خنک کنندگی خود ژل فلوراید و توانایی جذب حرارت آن مربوط است.

به این ترتیب کاربرد لیزر همراه با فلورایدتراپی می تواند نقشی عمده در محافظت ساختار دندان در مقابل حملات پوسیدگی داشته باشد.

کاربرد انواع مختلف لیزر در پیشگیری از پوسیدگی به همراه فلورایدتراپی(لیزر و فلوراید)

انواع لیزر با طول موج های مختلف می توانند اثرات گوناگونی بر ساختار دندان داشته باشند.

این تاثیرات می تواند بر جذب فلوراید در مینای دندان اثر بگذارد. تغییرات سطح مینا ناشی از تابش لیزر می تواند جذب و نگهداری فلوراید را افزایش یا کاهش دهد.

 

لیزر و فلوراید

1-لیزر CO2  :

تابش لیزر CO2 به مینای دندان با طول موج و دانسیته انرژی خاص، کریستالهای هیدروکسی آپاتیت را تغییر می دهد و آن را در مقابل اسید مقاوم می کند. از سوی دیگر زمانی که لیزر CO2 با فلوراید ترکیب شود، دانسیته انرژی لیزر و سطح فلوراید در مهار پوسیدگی بیش از لیزر یا فلوراید هر کدام به تنهایی موثر است.

2-لیزرEr:YAG : 

این لیزر به شدت توسط آب جذب می شود، اما جذب آن در هیدروکسی آپاتیت اندک است، از این رو با جذب انرژی لیزر به وسیله ذرات آب موجود در مینا، انبساط آب و در نتیجه پراندن بافت سخت رخ داده و به این ترتیب امکان برداشت مینا از طریق فرآیند Ablation  فراهم می شود.

برای استفاده از این لیزر در پیشگیری از پوسیدگی ، بسیار مهم است که شرایط Sub-ablative رعایت شود تا تغییرات شیمیایی بدون آسیب مورفولوژیک در سطح مینا ایجاد شود.

ضمن اینکه انرژی لیزر نباید سبب آسیب حرارتی به پالپ و بافت های پریودنتال شود.

مطالعات نشان داده اند که لیزر  Er:YAG بدون خنک کننده، در پیشگیری از پوسیدگی موثرتر از لیزر همراه با خنک کننده است.

تحت شرایط مناسب حتی بدون وجود خنک کننده، ترک، کربنیزاسیون و یا ذوب سطح مینا نیز وجود نخواهد داشت. ترکیب تابش لیزر Er:YAG و کاربرد فلوراید موضعی اثری مفید در مقاومت مینا به اسید و افزایش محتوای فلوراید آن دارد.

3-لیزر Er,Cr:YSGG :

این لیزر که ابزاری نسبتا جدید در دندانپزشکی است، بافت های سخت دندان را با حداقل آسیب به پالپ و بافت های اطراف Albate می کند.

به دلیل اینکه این لیزر جذب بالایی در آب دارد و نیز به شدت توسط رادیکال های هیدروکسیل موجود در ساختار هیدروکسی آپاتیت جذب می شود، در کندن مینا موثر است.

برای درمان پیشگیرانه پوسیدگی توصیه می شود که کاربرد لیزر نه با هدف کندن سطح بلکه برای تغییر شکل یا ترکیب شیمیایی مینا باشد. به این منظور دانسیته انرژی Sub-ablative بدون خنک کننده آب پیشنهاد شده است.

در رابطه با اثر ترکیبی این لیزر به همراه فلوراید در پیشگیری از دمنیرالیزاسیون مینا، درمان ترکیبی این لیزر با ژل فلوراید، دمنیرالیزاسیون مینا را بیش از درمان با فلوراید یا لیزر هر یک به تنهایی کاهش می دهد.

4-لیزر Nd: YAG :

لیزرهای در محدوده نزدیک به طیف مادون قرمز مثل لیزر Nd: YAG جذب ضعیفی توسط مینا و بافت سخت دندان دارند.

به همین دلیل قبل از تابش لیزر Nd: YAG از دای های مختلف با رنگ سیاه به عنوان جاذب فوتون در سطح مینا استفاده می شود.

اثر این لیزر در ترکیب با فلوراید با تغییر حرارت، هم سبب تغییر ساختار مینا و تبدیل هیدروکسی آپاتیت به فلوروآپاتیت می شود و هم موجب افزایش عمق نفوذ فلوراید در مینا می گردد.

5-لیزرهای دیود :

یکی از روشهای نسبتا ساده و غیرتهاجمی پیشگیری از پوسیدگی دندان، درمان مینای دندان های دایمی با تابش لیزر کم توان با یا بدون ترکیب فلوراید موضعی است که سبب کاهش حلالیت مینا می شود.

هرچند لیزرهای دیودی به منظور پیشگیری از پوسیدگی طراحی نشده اند، اما مزایایی مثل هزینه پایین، سایز کوچک و کاربرد آسان آن ها در کارهای روتین دندانپزشکی، استفاده از آن ها در محیطی کوچک همچون دهان را عملی تر و راحت تر کرده است.

6-لیزر Argon :

استفاده از این لیزر با دانسیته پایین انرژی در دندانپزشکی در مواردی همچون کیور کامپوزیت، سفیدکردن دندان و پیشگیری از پوسیدگی بوده است.

کاربرد ترکیبی فلوراید و لیزر آرگون به عنوان روش کلینیکی جایگزین برای فلوریداسیون فوری مینا، ایجاد ذخیره ای از فلوراید که مدت طولانی تری آزاد می شود، و در مجموع بطور بالقوه برای پیشگیری از پوسیدگی، پیشنهاد شده است.

لیزر و فلوراید

 

نتیجه گیری استفاده از لیزر و فلوراید

تابش لیزر به تنهایی می تواند مقاومت به اسید را در سطوح مینایی سالم افزایش دهد و از پیشرفت پوسیدگی جلوگیری کند.

استفاده ترکیبی از فلوراید موضعی و تابش لیزر (CO2,Nd:YAG، خانواده اربیوم یا آرگون) روی سطوح مینایی سالم دندان های دایمی بهترین حفاظت در برابر شروع و پیشرفت پوسیدگی فراهم می آورد.

همواره  شاد و سلامت باشید

مرکز فوق تخصصی دندانپزشکی پردیس

 

 

 

 

0 پاسخ ها

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به بحث بپیوندید؟
در صورت تمایل از راهنمایی رایگان ما استفاده کنید!!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *