اروژن دندان یا سایش دندان چیست؟

اروژن دندان یا سایش دندان چیست؟

اروژن دندان یا سایش شیمیایی دندان از دست رفتن پاتولوژیک بافت سخت دندانی (مینا و عاج) در اثر فرآیند شیمیایی اسیدی است که عامل باکتریایی و پلاک دندانی در ایجاد آن دخیل نیستند.

این ضایعه غیرقابل برگشت است و به تغییر ظاهر و عملکرد دندان منجر می شود.

اروژن دندان

عوامل ایجاد اروژن

اروژن دندان یک روند چند عاملی است و توسط بسیاری از عوامل داخلی و یا خارجی پدید می آید.

عامل خارجی:

  1. مسواک‌زدن خشن: با این که عوامل کلی اسیدی هستند اما مسواک‌زدن خشن موجب تقویت اثر اسیدی و فرسایش سریع‌تر دندان می‌شود. بهتر است از مسواک‌های دارای موهای زبر و سفت استفاده نکنید.
  2. مسواک بعد از غذا: غذاهایی که خاصیّت اسیدی دارند مخصوصاً آبمیوه‌ها و لواشک‌ها یا میوه‌هایی نظیر آلو، آلبالو، پرتقال و سایر مرکبات نباید بعد از خوردن آن‌ها بلافاصله مسواک بزنید. چراکه مانع از رسیدن آب دهان به دندان شده و مینای دندان که پس از تماس با مادهٔ اسیدی نرم شده را می‌تراشد.
  • غذا و خوارکی‌ها:
  1. ویتامین C موجود در آب‌نبات‌ها و نوشابه‌های گازدار.
  2. مصرف داروهای اسیدی
  3. مصرف زیاد خوراکی‌ها و میوه‌های اسیدی از جمله مرکبات، آبمیوه‌ها، نوشابه‌های گازدار، ویتامین C جوشان.
  • اختلالاتی که موجب خشکی دهان شوند.

عامل داخلی:

  • از عوامل عمده اروژن با منشاء داخلی می توان به برگشت محتویات معده به مری(Reflux)،
  • التهاب مزمن سیستم گوارشی و یا ناهنجاریهای اشتهایی نظیر پرخوری عصبی(Bulimia)
  • بی اشتهایی عصبی (Anorexia) که باعث استفراغ های پیاپی می شوند، اشاره کرد.
  • اختلالاتی که موجب خشکی دهان شوند.

با تغییر شیوه زندگی طی دهه ها، میزان کلی و فراوانی مصرف غذاها و نوشیدنی های اسیدی نیز تغییر یافته است.

پژوهش ها نشان داده که اگر در رژیم غذایی، مصرف مواد اسیدی بیش از ۴ بار در روز وجود داشته باشد، در صورتی که همراه با سایر عوامل خطر مانند نگهداشتن نوشیدنی در دهان باشد، منجر به ایجاد و پیشرفت اروژن می شود.

اروژن دندان

بررسی اروژن دندان

روش های مختلفی برای بررسی و طبقه بندی اروژن وجود دارد مانند Eccles و Jenkins .

مشکل اصلی در اندازه گیری اروژن دندان در نظرگرفتن یک نقطه رفرنس برای اندازه گیری و بررسی اروژن است. البته هنوز محققان برای اندازه گیری اروژن به اتفاق نظر نرسیده اند.

BEWE روشی ساده بود و ساختاری معین و واضح برای کاربرد کلینیکی و علمی دارد.

این روش موجب تعیین صحیح شدت از دست رفتن ساختار دندان شده و از Overestimate شدن مشکل جلوگیری می کند.

تشخیص اروژن  از ضایعاتی مثل اتریشن (اصطکاک با دیگر دندانها) و ابریژن (ساییدگی دندانها با مواد دیگر) حائز اهمیت است.

در اروژن دندان سطح پالاتال، معمولا مینای مجاور ماژین جینجیوال دست نخورده باقی می ماند.

در اروژن سطح باکال، ضایعات مقعر با مارژین های روند مشاهده می شود و گاهی عاج زرد زیرین هم مشخص است.

در مراحل اولیه اروژن دندان سطح اکلوزال تغییرات سطحی اندکی مشاهده می شود و با پیشرفت ضایعه نواحی گود شده با مارژین های روند در نوک کاسپ ها دیده می شود.

همچنین ممکن است لبه اینسیزال دندان های قدامی نازک شده و نمای ترانسلوسنت پیدا کنند.

به طور کلی نواحی مبتلا به اروژن نمای نعلبکی شکل با مارژین صاف، روند و Dull دارند که وجه تمایز آن با ضایعاتی مثل ابریشن و اتریشن می باشد.

هرچند ممکن است ابریشن و اتریشن موجب تشدید ضایعات اروژن دندان گردند.

در مراحل اولیه اتریشن Facetهایی در سطح اکلوزال مولرها ایجاد می شود و لبه اینسیزال دندان های قدامی سائیده می شوند.

سطح Facetها صاف (Flat) بود و میزان سایش در دو فک مشابه است. اگر سطوح مقابل Facet با آن سایش مشابه یا تماسی نداشته باشند احتمالا اروژن علت اصلی ایجاد Facet است.

ضایعات ابریژن برخلاف ضایعات روند اروژن،زاویه دار بوده و زوایای مینایی حاده دارند.

اروژن دندان

شیوع اروژن دندان

بیان کردن رقم دقیقی جهت بیان شیوع اروژن بر طبق مقالات منتشر شده دشوار است، چرا که استاندارد جهانی پذیرفته شده ای برای ارزیابی بالینی این بیمار وجود ندارد.

از طرف دیگر تشخیص اروژن دندان از سایر اشکال سایش دندان تقریبا همیشه پیچیده است.

لذا شیوع گزارش شده اروژن دندان، در مطالعات مختلف، متفاوت است که می تواند تا حدی به علت بررسی گروه های سنی مختلف یا روش های ارزیابی استفاده شده و یا حتی کشور محل تحقیق باشد.

ولی به طور کلی شیوع متوسط اروژن دندان در کودکان ۳۴% و در بزرگسالان ۳۱% گزارش شده است.

در مطالعاتی که اروژن دندان در گروه های سنی مختلف را بررسی کرده اند، در کودکان و بزرگسالان شیوع اروژن با افزایش سن بیشتر می شود. چرا که با افزایش سن به علت زمان تماس بیشتر با عوامل ایجادکننده اروژن شیوع اروژن دندان نیز افزایش می یابد.

همچنین دندان قروچه و فشاردادن دندان ها را به خصوص اگر توام با یکدیگر باشند از عوامل مهم ایجاد اروژن دندان عنوان کرده اند.

بیشترین فراوانی علایم دهانی در افراد مبتلا به دندان قروچه را سایش دندانی عنوان کرده اند. هر چند ممکن است اتریشن و ابریشن موجب تشدید ضایعات اروژن دندان گردند ولی اروژن از نظر بالینی از دو ضایعه دیگر قابل افتراق است.

سطوح درگیر اروژن، ظاهر صاف و قاشقی شکل دارند، در حالی که ضایعات ناشی از ابریژن، تخت و زاویه دار و مشخص هستند.

اروژن دندان

درمان اروژن دندان

با تغییر شیوه زندگی طی دهه ها، میزان کلی و فراوانی مصرف غذاها و نوشیدنی های اسیدی نیز تغییر یافته است.

خوردن کیوی، پرتقال، آلوچه ،انبه لیموترش و ترشی تاثیر در بروز اروژن  دارد همچنین اروژن در افرادی که نوشابه، دلستر، آبمیوه مصرف نموده اند نیز شایع تر می باشد.

آب پرتقال پتانسیل اروژن دندان را دارد. غلظت یون کلسیم موجود در نوشیدنی های اسیدی نقش مهمی در دمینرالیزاسیون و رمینرالیزاسیون دارد.

تحقیقات گزارش کرده اند که حدود ۲۰ میلی گرم در لیتر از کلسیم در آب پرتقال قادر به کاستن از اروژن مینای دندان می باشد. همچنین مطالعات زیادی موید این مطلب هستند که نوشیدنی های اسیدی باعث ایجاد اروژن می گردند.

درمان اروژن دندان به کنترل  ۲ عامل داخلی و خارجی مورد بحث برمیگردد.

در مورد عوامل خارجی با کنترل رژیم غذایی و کمتر مصرف کردن مواد غذایی و نوشیدنی هایی که موجب اروژن دندان می شوند از جمله کاهش مصرف موادی مثل لیموترش و ترشی، نوشابه، دلستر و آبمیوه می باشد.

در مورد عوامل داخلی نیز عامل بوجود آورنده ریفلاکس معده یا تهوع و …باید کنترل و درمان گردد.

استفاده از روکش دندان و کامپوزیت و لمینت و استفاده از نایت گارد میتواند جز راههای درمانی برای اروژن دندان محسوب شود.

مانند لمینت دندانها که در عکس زیر دو نمونه از کارهای مرکز دندانپزشکی پردیس قابل مشاهده می باشد.

اروژن دنداناروژن دندان

نتیجه گیری

باتوجه به نتایج حاصل ، مصرف موادی مثل لیموترش و ترشی، نوشابه،دلستر و آبمیوه احتمال اروژن را افزایش می دهند.

هدف از برنامه پیشگیری، کاهش اکسپوژر اسیدی با کاهش میزان و تعداد دفعات مصرف نوشیدنی ها و موادغذایی بالقوه مضر و به همان نسبت کاهش زمان تماس مواد مذکور با دندان از طریق مصرف سریع آنها (نسبت به جرعه جرعه نوشیدن) می باشد.

به علاوه ریفلاکس یا تهوع نیز باید کنترل گردد.جز عوامل داخلی ایجاد اروژن دندان محسوب می شوند.

همواره  شاد و سلامت باشید

مرکز فوق تخصصی دندانپزشکی پردیس

 

2 پاسخ ها

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به بحث بپیوندید؟
در صورت تمایل از راهنمایی رایگان ما استفاده کنید!!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *